Zakres działania: edukacja, wychowanie.
Temat: Wielki Prymas z małej Zuzeli - bogaci dziedzictwem Kardynała.
Autorzy: Dorota Murawska, Alina Koncewicz, Urszula Sarna, Elżbieta Wysocka

Kardynał Stefan Wyszyński urodził się 3 sierpnia 1901r. w Zuzeli. To Zuzela była świadkiem pierwszych słów, pierwszych kroków Jednego z największych Polaków.  Nasz ośrodek przyjął imię Prymasa Tysiąclecia. To imię napawa dumą, ale jednocześnie zobowiązuje i stawia przed nami zadania, by to wszystko czym żył, czego nauczał Kardynał wnikało w naszą codzienność i promieniowało „na zewnątrz”.
Nasi wychowankowie – osoby z głębszą niepełnosprawnością intelektualną, co prawda prezentują pewne ograniczenia w sferze intelektu, ale często bardziej „odczuwają” różne wymiary rzeczywistości.  W sferze uczuć mają takie same potrzeby i podobne przeżycia. One  „poznają sercem”. Jako ośrodek od września 2002r. podejmujemy szereg działań, dzięki którym osoba Prymasa znajduje miejsce w sercach i życiu  naszych niepełnosprawnych wychowanków.
Cele:
•  zapoznawanie wychowanków z osobą i nauczaniem Patrona,
•  utrwalanie zdobytej wiedzy,
•  poznawanie wartości wyznawanych przez Prymasa i wcielanie ich w życie,
•  poznawanie historii miejsca urodzenia Prymasa  - Zuzeli oraz miejsc związanych z jego życiem m.in. Prostyń, Andrzejewo, Warszawa, Częstochowa, Stoczek Warmiński, Komańcza, Prudnik, Rywałd,
•  ukazywanie sylwetki Prymasa jako autorytetu do naśladowania,
•  kształtowanie postawy patriotyzmu,
•  kształtowanie postawy odpowiedzialności za siebie, innych oraz środowisko,
•  kształtowanie społecznie pożądanych postaw w oparciu o Społeczną Krucjatę Miłości,
•  nawiązywanie, bądź rozszerzanie, współpracy ze szkołami noszącymi imię Ks. Kard. Stefana Wyszyńskiego,
•  propagowanie postaci i nauczania Prymasa Wyszyńskiego w szerszym środowisku
Efekty: Poznawanie  faktów z historii rodziny Państwa Wyszyńskich oraz wydarzeń i miejsc z  życia Patrona, mających wpływ na kształtowanie Jego osobowości i postaw.
 W celu poznawania najwcześniejszych lat życia naszego Patrona, historii Zuzeli i regionu odwiedzamy  Muzeum Lat Dziecięcych St. Kardynała Wyszyńskiego. Spotkania na terenie Muzeum służą także poznaniu literatury dotyczącej osoby Prymasa /np.”Stefek” Piotra Kordyasza/, z której nauczyciele i wychowawcy korzystają podczas zajęć edukacyjnych i wychowawczych, czerpią inspiracje do scenariuszy przedstawień teatralnych.
Współpraca z Muzeum polegająca m.in. na wykonywaniu ozdób regionalnych wzbogacających stałą ekspozycję muzeum – np. kwiaty z bibuły, stroiki świąteczne służy także poznawaniu kultury i tradycji pogranicza Mazowsza i Podlasia.
Do poznawania Osoby Prymasa przyczynił się udział w konkursie „Drogi Pamięci” organizowanym przez Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego. Przygotowując pracę na konkurs odwiedzaliśmy mieszkańców Zuzeli, pamiętających Kardynała Wyszyńskiego, kiedy odwiedzał miejsce urodzenia, przeprowadzaliśmy wywiady, zbieraliśmy świadectwa ludzi, oglądaliśmy pamiątkowe zdjęcia, których kopie zamieściliśmy w przygotowywanym opracowaniu. Uczniowie bardzo zaangażowali się w zbieranie informacji, szczególnych wrażeń dostarczały przeprowadzane wywiady. Ze wzruszeniem słuchali opowiadań naszych rozmówców i współodczuwali emocje – prawie każda osoba, z którą rozmawialiśmy,  ze łzami w oczach opowiadała o Prymasie. Gościliśmy w kilku domach w Zuzeli, zawsze byliśmy serdecznie przyjmowani. Podczas tej pracy nawiązały się relacje, które owocują ciekawymi spotkaniami. Należy dodać, że  wychowankowie  często słuchają wspomnień związanych z postacią Prymasa jednej z naszych nauczycielek,  która jako mała mieszkanka Zuzeli pamięta z Nim spotkania /zarówno prywatne, jak i wizytę oficjalną podczas, której znalazła się w gronie osób witających dostojnego Gościa/.
Bardzo cennym dla nas doświadczeniem było poznawanie twórczości poetyckiej o Prymasie i Zuzeli. Swoje wiersze udostępnił nam prof. Kobryńczuk. Niezwykle ważną pamiątką jaką otrzymaliśmy od prof. Kobryńczuka są wiersze siostry ks.Prymasa Janiny Jurkiewiczowej. Mamy nadzieję, że uda się nam wydać je w pozycji książkowej.
Nasi wychowankowie uczestniczyli w wycieczce śladami Patrona – Prostyń /ślub rodziców Prymasa, praca ojca/, Andrzejewo /grób matki Prymasa – modlitwa, złożenie kwiatów/. Brali udział w pielgrzymce szkół noszących imię Kardynała do  Częstochowy - Jasna Góra, to miejsce szczególnie bliskie Prymasowi. Nauczyciele i wychowawcy odwiedzili także miejsca internowania Kardynała -  Stoczek Warmiński, Prudnik Rywałd i Komańczę – na zajęciach dzielili się doświadczeniami z pobytu w tych miejscowościach, prezentowali zdjęcia i różnego rodzaju pamiątki. Zaś we wrześniu bieżącego roku, w ramach współpracy ze Stowarzyszeniem "Rodzina Policyjna’’ przy Komendzie Głównej Policji, Stoczek Warmiński odwiedzą wszyscy nasi wychowankowie.
Na zajęciach edukacyjnych i wychowawczych realizujemy treści związane z Prymasem i Jego nauczaniem. Nauczyciele i wychowawcy starają się tak planować zajęcia, by treści z różnych dziedzin korelowały ze sobą i dopełniały się w praktycznym działaniu.

Współpraca z Instytutem Prymasowskim.
Panie z Instytutu Prymasowskiego odwiedziły nasz ośrodek, a wychowankowie podczas pobytu w Częstochowie przebywali w Domu Pamięci prowadzonym przez Instytut. Braliśmy udział w pielgrzymce szkół noszących imię Kardynała Wyszyńskiego na Jasną Górę, pielgrzymce odbywającej się z inicjatywy Instytutu. Z Instytutem utrzymujemy również kontakt korespondencyjny.
Pracownicy ośrodka uczestniczyli w pielgrzymce i modlitewnym czuwaniu na Jasnej Górze z mieszkańcami Zuzeli i okolic pod przewodnictwem Proboszcza Parafii Zuzela  ks.kan.Jerzego Krysztopy wraz  pielgrzymami z Polski  oraz przedstawicielami Instytutu Prymasowskiego w intencji rychłej beatyfikacji Sługi Bożego ks. kard.Stefana Wyszyńskiego.
Obchody Dnia Patrona w ośrodku.
Dzień Patrona co roku organizowany jest 28 maja bądź w bliskości tej daty. Każdego roku przedstawiamy inny aspekt nauczania Prymasa. Towarzyszyły nam  m.in. następujące tematy: „Świętymi bądźcie”, „Świadectwo wiary”, „Maryja w życiu Prymasa”, „U źródeł”. Wybieranej na dany rok tematyce poświęcana jest część artystyczna. Świętowanie zaczynamy w kościele Mszą Św., po której następuje złożenie kwiatów pod pomnikiem Prymasa i uroczyste odśpiewanie Ślubów Jasnogórskich.
Postaci Patrona  poświęcona jest  stała ekspozycja w ośrodku  - portret i gazetka tematyczna znajdująca się  w centralnym miejscu górnego korytarza. Gazetki upamiętniające  ks. Prymasa mają swoje miejsce także w klasach. W naszych ośrodkowych zbiorach  znajdują się cenne pamiątki związane z Prymasem /m.in. oryginalne kazanie Ks. Kardynała wygłoszone podczas Jego jedynej oficjalnej wizyty w miejscu urodzenia/, wśród nich również  przekazane ośrodkowi przez przyjaciół /np.: obraz Matki Boskiej Częstochowskiej z dedykacją i błogosławieństwem Ks. Kardynała, popiersie Prymasa – rzeźba w drewnie.
Biblioteka ośrodka zawiera wiele pozycji autorstwa Patrona oraz opracowania dotyczące Jego Osoby i nauczania.

Kształtowanie postawy patriotyzmu.
Podczas uroczystości patriotycznych organizowanych corocznie w ośrodku np. Narodowe Święto Niepodległości towarzyszą nam myśli Ks. Kardynała na temat Ojczyzny, stanowiące kanwę części artystycznej. Niejednokrotnie przywołujemy także oryginalne nagrania głosu Prymasa, również z pobytu w Zuzeli. Zaś scenografię uroczystości stanowią prace plastyczne uczniów na temat Ojczyzny i Prymasa.
Z racji wielkiego patriotyzmu Prymasa i Jego nauczania gościliśmy w ośrodku uczestników IV Rajdu Motocyklowego Szlakiem Hymnu- Katyń-Twer-Miednoje- "Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę 2012”.Włączając się czynnie w przebieg spotkania, nasz zespół "Marzyciele” zaprezentował polski taniec narodowy Polonez. Uczestnicy rajdu, społeczność naszego ośrodka oraz licznie zebrani mieszkańcy okolicznych miejscowości wspólnie śpiewali pieśni patriotyczne.
Nasi wychowankowie  wraz z opiekunami brali udział w Sztafecie Niepodległości, której trasa wiodła z Zuzeli do Warszawy.
Ośrodek znalazł się na trasie I Rowerowego Rajdu Samorządowców Szlakiem Stefana Wyszyńskiego: Ostrów Mazowiecka – Zuzela.

Kształtowanie społecznie pożądanych postaw
W realizacji Programu Wychowawczego cenną pomoc stanowi Społeczna Krucjata Miłości jako wyznacznik kształtowania społecznie pożądanych postaw.  Nasi wychowankowie w każdym miesiącu starają się realizować jeden z punktów krucjaty. Odbywa się to oczywiście na miarę indywidualnych  potrzeb i możliwości psychofizycznych uczniów.  Założenia krucjaty zajmują ważne miejsce na gazetkach klasowych dotyczących Patrona i stanowią podstawę rozważań w konkretnych sytuacjach życiowych.

W łączności ze wspólnotą parafialną uczestniczymy w uroczystościach prymasowskich /rocznica urodzin i śmierci Prymasa/, czynnie włączając się w liturgię. Sprzyja to integracji naszych wychowanków  ze społecznością lokalną, jak również kształtuje poczucie wspólnoty. Uczestniczymy także we wspólnych wyjazdach do ważnych miejsc związanych z postacią Prymasa, w tym do Katedry Warszawskiej, gdzie znajduje się grób Ks. Kardynała.

Jako ośrodek bierzemy także udział w nabożeństwach majowych, październikowych, rekolekcjach, włączamy się w akcje charytatywne podejmowane na terenie parafii.
Nasze przywiązanie do osoby Prymasa okazujemy przez wspólną modlitwę w ośrodku przy wizerunku Patrona – odmawianie różańca, litanii, modlitwy o beatyfikację Ks. Kardynała.

 Upowszechnianie nauczania księdza Kardynała w szerszym środowisku
W celu zainspirowania innych do odkrywania znaczenia posługi Prymasa Wyszyńskiego w naszej Ojczyźnie ogłosiliśmy i przeprowadziliśmy konkurs o zasięgu międzydiecezjalnym „Prymas Wyszyński w sercach dzieci i ich twórczości plastycznej” pod patronatem Biskupa Łomżyńskiego i Starosty Ostrowskiego.
Przybliżanie sylwetki Prymasa dokonujemy także poprzez  prezentację życia i nauczania Ks. Kardynała na przeglądach twórczości artystycznej osób niepełnosprawnych.
Upowszechniamy wiedzę o Prymasie korzystając ze społecznych środków przekazu. Pisaliśmy artykuły i udzielaliśmy wywiadów m.in. do „Wieści Węgrowskich”, „Tygodnika Ostrołęckiego”, „Głosu Katolickiego”.
Wykonaliśmy  wieniec dożynkowy przedstawiający postać Prymasa na Dożynki Powiatowe, odbywające się na terenie naszej placówki w Zuzeli. Komisja konkursowa nagrodziła wieniec przyznając mu I miejsce. Tym samym wieniec reprezentował Powiat Ostrowski  na Dożynkach Wojewódzkich w Wyszkowie.
Osobę Patrona prezentujemy na stronie internetowej ośrodka.

Nawiązywanie i rozszerzanie współpracy ze szkołami noszącymi imię ks. Prymasa
Nawiązaliśmy współpracę z kilkoma szkołami noszącymi imię kardynała Wyszyńskiego m.in. Zespół Szkół w Szulborzu Wielkim, Szkoła Podstawowa w Bogutach Piankach, Gimnazjum Gminy Liw, Szkoła Podstawowa w Hucisku. Dzielenie się doświadczeniami, prezentowanie dorobku, dawanie świadectwa, to cenna  możliwość wzajemnego ubogacania się, wypracowywania wspólnych oddziaływań nakierowanych na promowanie osoby i nauczania Prymasa w społeczności zarówno lokalnej, jak i ogólnopolskiej.

Wnioski z realizacji:
Specyfika oddziaływań edukacyjnych i wychowawczych wśród osób z głębszą niepełnosprawnością intelektualną  – pewna ograniczoność procesu poznawczego sprawia, że wszelkie inicjatywy nakierowane na poznawanie osoby Prymasa mają charakter działań praktycznych, tak by empiryzmy przełożył się na doświadczanie "znajomości" Patrona. Istotnym elementem realizowanych treści wychowawczych jest kształtowanie więzi z Patronem i Jego nauczaniem poprzez pozytywne emocje, które wspomagają przyswajanie treści poznawczych i motywują do działania, aby je w sposób praktyczny wdrażać w życiu codziennym.
 
Efektem naszych działań jest :
- znajomość, na miarę indywidualnych możliwości, postaci Patrona,
- identyfikacja z Jego nauczaniem,
- znajomość najważniejszych wydarzeń z życia Prymasa oraz miejsc z nim  związanych,
- integracja z mieszkańcami Zuzeli i wspólnotą parafialną,
- integracja szkół noszących imię Kardynała,
- integrowanie wychowanków wokół przekazywanych  wartości.
Wszystkie inicjatywy podejmowane do tej pory zaowocowały podjęciem  decyzji o zorganizowaniu w Zuzeli spotkania szkół noszących imię Kardynała Stefana Wyszyńskiego i staraniami o cykliczność tego wydarzenia. Inicjatywa wydaje się cenna ze względu na bliskość beatyfikacji naszego Patrona, a Zuzela jako miejsce - „u źródeł” życia i powołania kapłańskiego mogłaby się stać łącznikiem wielu oddziaływań.